399D Đặng Thúc Vịnh, Xã Đông Thạnh, H. Hóc Môn, TPHCM
Khảo sát & tư vấn

Tính khối lượng thép hộp từ bản vẽ: quy trình cho hàng rào, cổng và khung mái

Một bản vẽ hàng rào hoặc cổng thường chỉ thể hiện kích thước và quy cách, không ghi sẵn khối lượng vật tư. Người lập dự toán phải tự đếm số thanh, đo chiều dài và tra trọng lượng. Nếu làm thiếu bước nào, khối lượng sẽ thiếu hoặc thừa, và công trình có thể phải mua thêm giữa chừng. Bài viết này hướng dẫn quy trình từ bản vẽ đến khối lượng thép hộp, áp dụng cho hàng rào, cổng và khung mái, kèm một ví dụ tính đầy đủ.

Tóm tắt nhanh

  • Bước 1: Liệt kê từng cấu kiện và quy cách (kích thước ngoài x độ dày).
  • Bước 2: Tính chiều dài từng loại cấu kiện, tính cả số lượng thanh và chiều dài đoạn nối.
  • Bước 3: Tra kg/m rồi nhân với chiều dài để ra khối lượng từng dòng.
  • Bước 4: Cộng các dòng, thêm hao hụt cắt ghép theo đặc điểm công trình.
  • Bước 5: Đối chiếu với báo giá và phiếu giao hàng khi nhận vật tư.

Đọc bản vẽ để lập danh sách cấu kiện

Trước khi tính bất cứ con số nào, hãy lập danh sách cấu kiện từ bản vẽ. Với hàng rào, thường có các loại: cột, dầm ngang, song đứng hoặc lưới, và các chi tiết gia cố. Với cổng, có khung cổng, đố đứng, đố ngang và các thanh gia cường. Với khung mái, có vì kèo, xà gồ và thanh giằng. Mỗi loại nên có một dòng riêng trong danh sách, kèm quy cách ghi trên bản vẽ.

Nếu bản vẽ ghi quy cách không đầy đủ, ví dụ chỉ ghi “hộp 40×80” mà không có độ dày, hãy hỏi lại thiết kế trước khi tính. Trong thực tế, độ dày khác nhau có thể làm khối lượng thay đổi đáng kể, nên không nên tự suy đoán.

Đo và đếm chiều dài cho từng cấu kiện

Với mỗi cấu kiện, cần xác định ba thông số: số lượng thanh, chiều dài một thanh và số đoạn nối. Chiều dài một thanh có thể được lấy trực tiếp từ bản vẽ, nhưng nên đối chiếu với kích thước thực tế của công trình nếu có khảo sát. Những khác biệt nhỏ về cao độ hoặc khoảng cách cột có thể làm thay đổi số lượng thanh cần cắt.

Khi một cấu kiện dài hơn chiều dài cây tiêu chuẩn của nhà sản xuất, sẽ phải nối. Hãy ghi rõ số mối nối vì mỗi mối nối thường phát sinh thêm phần chiều dài để hàn chồng hoặc phần cắt bỏ. Đây là điểm dễ bị bỏ quên khi tính tay.

Tra trọng lượng và nhân với chiều dài

Trọng lượng lý thuyết của thép hộp tính theo kilogram trên mét dài, dựa trên kích thước ngoài và độ dày thành. Công thức đầy đủ là: kg/m = [2 × t × (a + b) − 4 × t²] × 0,00785, với a, b là kích thước ngoài và t là độ dày, đều tính bằng milimét. Bạn có thể tra sẵn từ bảng tra thay vì tính lại từng dòng.

Khối lượng một dòng bằng kg/m nhân với tổng chiều dài của dòng đó. Ví dụ, nếu có 12 thanh dài 2,4 m của quy cách có kg/m là 2,5, thì khối lượng dòng này là 12 × 2,4 × 2,5 = 72 kg. Cách làm này cho kết quả nhanh và dễ kiểm tra lại.

Ví dụ: tính khối lượng một cổng sắt hộp

Giả sử cổng hai cánh có khung ngoài cao 1,8 m và rộng 3,0 m, dùng hộp 40 x 80 x 2,0 mm cho khung ngoài và hộp 20 x 40 x 1,4 mm cho đố ngang trong. Ngoài ra có 6 song đứng hộp 20 x 20 x 1,2 mm, mỗi song cao 1,8 m. Để đơn giản, bỏ qua phần gia cường.

  • Khung ngoài hộp 40 x 80 x 2,0: chu vi khung là 2 × (1,8 + 3,0) = 9,6 m. Tra kg/m của quy cách này, rồi nhân với 9,6 m.
  • Đố ngang hộp 20 x 40 x 1,4: giả sử 3 thanh, mỗi thanh 1,4 m, tổng 4,2 m. Nhân kg/m với 4,2 m.
  • Song đứng hộp 20 x 20 x 1,2: 6 thanh, mỗi thanh 1,8 m, tổng 10,8 m. Nhân kg/m với 10,8 m.

Cộng ba dòng này lại rồi thêm hao hụt cắt ghép. Cách làm này cho thấy vì sao cần tách từng quy cách: mỗi quy cách có kg/m khác nhau và phải tính riêng rồi mới cộng.

Ví dụ: tính khối lượng hàng rào

Hàng rào thường có cột và song lặp lại. Với hàng rào dài 20 m, cột đặt cách nhau 2,5 m, thì số cột khoảng 9 cột, tương ứng 8 khoảng. Nếu mỗi cột cao 2,2 m và dùng hộp 50 x 50 x 1,8 mm, tổng chiều dài cột là 9 × 2,2 = 19,8 m. Dầm ngang dùng hộp 25 x 50 x 1,2 mm chạy suốt chiều dài, khoảng 20 m cho mỗi tầng, với 2 tầng là 40 m.

Song đứng nếu có, tính theo khoảng cách giữa các song và chiều cao rào. Bạn nên tính riêng từng loại và nhớ rằng mỗi tầng dầm ngang có thể phải nối khi chiều dài vượt cây tiêu chuẩn.

Ví dụ: tính khối lượng khung mái

Khung mái gồm vì kèo, xà gồ và thanh giằng. Xà gồ thường có khoảng cách theo thiết kế, và chiều dài xà gồ bằng chiều dài mái theo phương dốc. Vì mái có độ dốc, chiều dài thực tế dài hơn chiều rộng mặt bằng. Đây là điểm dễ tính thiếu nếu chỉ lấy kích thước trên mặt bằng.

Với vì kèo, cần tính chiều dài cánh trên, cánh dưới và các thanh đứng, chéo theo sơ đồ. Nếu bản vẽ kết cấu có bảng thống kê vật liệu, hãy dùng bảng đó làm chuẩn và chỉ kiểm tra lại bằng tính tay.

Lưu ý về góc bo khi tính tay

Công thức tính tay giả định góc vuông. Hộp có góc bo sẽ nhẹ hơn một chút so với kết quả tính tay. Trong một phép kiểm tra trên quy cách 60 x 60 x 4,8 mm, công thức cho khoảng 8,32 kg/m trong khi catalogue ghi 7,85 kg/m. Nếu cần dự toán sát, hãy lấy kg/m từ catalogue của nhà sản xuất thay vì dùng công thức.

Công thức hao hụt và cách chọn tỷ lệ

Hao hụt là lượng vật tư bị loại bỏ trong quá trình cắt, ghép và thi công. Tỷ lệ hao hụt phụ thuộc vào thiết kế và đội thi công. Những hạng mục nhiều đoạn ngắn, nhiều góc cắt và nhiều mối nối thường cần tỷ lệ cao hơn. Hạng mục dài, thẳng, ít cắt có thể dùng tỷ lệ thấp hơn.

Một cách làm thực tế là tính hao hụt theo từng nhóm cấu kiện, không dùng một tỷ lệ chung cho cả công trình. Sau đó thống nhất tỷ lệ này với người thi công và ghi vào bảng dự toán để mọi bên cùng hiểu.

Đối chiếu khối lượng khi nhận hàng

Khi xe hàng về công trình, hãy đối chiếu với bảng khối lượng đã lập. Kiểm tra số thanh, quy cách trên từng bó và chiều dài một số thanh bất kỳ. Nếu khối lượng thực tế lệch nhiều so với lý thuyết, cần xem lại quy cách giao hàng hoặc độ dày thực tế của thanh thép. Ghi chú ngay trên phiếu nếu có sai khác để làm căn cứ xử lý.

Lưu ý thêm là trọng lượng lý thuyết có dung sai nhà máy. Với lô nhỏ, sai lệch này thường không đáng kể. Với lô lớn, nên cân thực tế một số bó để đối chiếu.

Sai lầm thường gặp khi tính tay

  • Nhầm kích thước ngoài với kích thước trong, dẫn tới chọn sai quy cách.
  • Quên tính đoạn nối, hoặc tính sai số mối nối.
  • Dùng chung một kg/m cho nhiều quy cách khác nhau.
  • Tính chiều dài mái theo mặt bằng mà quên độ dốc.
  • Không tách riêng các quy cách khi nhập hàng, dẫn tới dùng nhầm khi thi công.

Khi nào nên nhờ đơn vị thiết kế hoặc chuyên gia tính?

Với kết cấu chịu lực như khung nhà xưởng, khung kèo lớn hoặc cổng có kích thước đặc biệt, nên nhờ đơn vị thiết kế tính và kiểm tra vật liệu. Việc tính khối lượng dự toán và việc chọn quy cách chịu lực là hai bài toán khác nhau. Dự toán chỉ tính ra khối lượng, còn quy cách phải đủ khả năng làm việc theo thiết kế.

Mẫu bảng khối lượng nên có những cột nào?

Một bảng khối lượng đủ dùng thường có các cột: tên cấu kiện, vị trí, quy cách, số thanh, chiều dài một thanh, tổng chiều dài, kg/m, khối lượng từng dòng, và ghi chú. Cột ghi chú nên dùng để ghi số mối nối, loại sơn hoàn thiện hoặc yêu cầu đặc biệt. Khi có đủ các cột này, người kiểm tra có thể đối chiếu từng dòng với bản vẽ mà không phải hỏi lại người lập.

Nên đánh số thứ tự cho từng cấu kiện và giữ nguyên cách đánh số trong suốt dự án. Khi bản vẽ thay đổi, chỉ cần sửa đúng dòng liên quan và ghi ngày điều chỉnh, thay vì làm lại cả bảng. Điều này giúp kiểm soát khối lượng tốt hơn khi công trình kéo dài nhiều tháng.

Sai số thường gặp giữa bản tính và thực tế

Ngoài sai số của vật liệu, còn có các nguồn sai số khác trong quá trình thi công. Chiều dài cắt thực tế có thể dài hơn một chút do cắt đầu thanh cho thẳng. Khoảng cách cột có thể lệch so với bản vẽ sau khi định vị tại hiện trường. Và một số chi tiết phụ như bu lông, bản mã hay tấm gia cường không nằm trong phần thép hộp tính ở trên nhưng vẫn cần được dự toán riêng.

Bạn nên dự phòng một khoản nhỏ cho các sai số này, và ghi rõ trong bảng khối lượng là khoản dự phòng bao nhiêu phần trăm, áp dụng cho nhóm nào. Điều này giúp người phê duyệt hiểu được cơ sở của con số.

Đặt hàng theo bảng khối lượng tại Cường Phát Steel

Bạn có thể gửi bảng khối lượng theo từng quy cách, kèm địa điểm giao hàng, để nhận báo giá theo đơn. Cường Phát Steel báo giá theo khối lượng và quy cách, giao tận công trình, kiểm đếm khi nhận hàng. Với những hạng mục cần tư vấn thêm về loại thép hộp, có thể xem so sánh thép hộp đen và mạ kẽm trước khi chốt.

Để tra trọng lượng từng quy cách, xem công thức tính khối lượng thép. Các quy cách thông dụng có thể xem tại nhóm thép hộp chữ nhật và nhóm thép hộp vuông.

Cần báo giá theo bảng khối lượng? Gọi/Zalo 0967 483 714 – gửi bảng quy cách và khối lượng, Cường Phát Steel báo giá theo đơn hàng.

Câu hỏi thường gặp

Có cần tính hao hụt cho hàng rào không?

Nên có. Hàng rào thường có nhiều đoạn ngắn và góc cắt, nên hao hụt thường đáng kể hơn một hạng mục thẳng và dài.

Vì sao khối lượng tính tay và khối lượng cân thực tế lệch nhau?

Do trọng lượng lý thuyết dựa trên kích thước danh định, còn thực tế có dung sai nhà máy. Ngoài ra còn có sai số trong đo đạc và cắt ghép.

Có cần tính khối lượng hàn không?

Khối lượng que hàn và vật liệu phụ thường được tính riêng theo dự toán thi công, không nằm trong khối lượng thép hộp.

Dùng bảng tra có đủ để lập dự toán không?

Đủ cho bước lập dự toán sơ bộ, nếu quy cách đã chính xác. Dự toán chi tiết cần thêm bảng khối lượng theo từng cấu kiện và tỷ lệ hao hụt đã thống nhất.

Nên tính theo kg hay theo cây?

Theo kg thì chính xác hơn khi so sánh, theo cây thì tiện khi nhập và kiểm đếm. Nên thống nhất đơn vị giữa hai bên trước khi đặt hàng.

Nguồn tham khảo

Công thức tính diện tích mặt cắt hộp và quy đổi sang kg/m được đối chiếu với tài liệu thuộc mục nguồn này. Với hộp góc bo, nên dùng số liệu catalogue của nhà sản xuất cho khối lượng chính thức.

5/5 - (1 bình chọn)
Tiết kiệm thời gianMọi vấn đề được giải quyết bằng một click chuột
Giao hàng siêu tốcGiao hàng siêu tốc trên toàn quốc đối với mọi đơn hàng
Đổi trả hàng 1-1Chịu trách nhiệm 1 đổi 1 nếu có bất kì sai sót
Quy trình đơn giảnGiải quyết nhanh chóng, dễ dàng và không rắc rối
Chat Zalo tư vấnNhắn tin báo giá nhanhGọi 0967 483 714Hotline tư vấn & báo giá