Độ dày thép tấm không nên chọn bằng thói quen “làm sàn thì dày 8 ly”, vì độ cứng của tấm tăng theo lũy thừa ba của độ dày trong khi khối lượng và tiền vật tư chỉ tăng theo bậc nhất. Bài này không đưa ra con số chịu tải, vì tải phụ thuộc cách đặt gối đỡ và loại tác động. Thay vào đó, bạn có một khung bốn câu hỏi, bảng khối lượng từ 3 đến 40 mm, cách đổi bước tăng độ dày thành phần trăm khối lượng và độ cứng, công thức chi phí vật tư để tự thay đơn giá, và ví dụ bản mã, sàn xe, bản đế chân cột tính tay.
Tóm tắt nhanh
- Chọn độ dày bắt đầu từ bốn câu hỏi: tải kiểu gì, tấm tựa ra sao (nhịp giữa các gối đỡ), bề mặt cần gì (chống trượt, chống mòn, chống gỉ) và chi tiết có phải hàn, chấn hoặc khiêng không.
- Khối lượng tấm = độ dày × 7,85 kg/m². Tấm 1,5 × 6 m dày 10 mm nặng 706,5 kg; dày 20 mm nặng 1.413,0 kg.
- Trong uốn, độ cứng của tấm tỷ lệ với độ dày lũy thừa ba: đổi từ 8 mm lên 10 mm thì khối lượng tăng 25% nhưng độ cứng tăng 1,95 lần (cùng nhịp, cùng vật liệu).
- Giảm nhịp thường hiệu quả hơn tăng dày: giảm nhịp còn một nửa, với cùng độ dày, độ võng tính theo mô hình dầm giảm xuống còn 0,0625 lần so với cũ.
- Chi phí vật tư = khối lượng (kg/m² × diện tích × (1 + hao hụt)) × đơn giá đ/kg + gia công. Bài cho khối lượng sẵn, bạn chỉ thay đơn giá của lần báo giá gần nhất.
- Tải xe, xe nâng, nâng hạ, hàn kết cấu chịu lực chính: không tự chọn độ dày theo bài viết, hãy nhờ kỹ sư kết cấu tính.
Bốn câu hỏi trước khi chọn độ dày thép tấm
Trả lời bốn câu hỏi này trước khi nhìn vào bảng giá.
- Tải đặt lên tấm là loại nào? Người đi bộ, hàng đặt tĩnh, xe đẩy bánh cứng, xe nâng, xe tải, hay có va đập. Tải di chuyển và va đập khó hơn tải tĩnh nhiều, và đây là phần cần kỹ sư tính.
- Tấm tựa lên những gì? Khoảng cách giữa các gối đỡ (nhịp) quyết định độ võng nhiều hơn độ dày. Hai tấm cùng độ dày, nhịp khác nhau, cho độ võng khác nhau rất xa.
- Bề mặt cần gì? Chống trượt thì dùng tấm gân; chịu mài mòn thì cần cân nhắc độ dày dự phòng và mác thép; môi trường ẩm hoặc ven biển thì xét thêm lớp sơn, mạ kẽm hoặc độ dày dự phòng cho gỉ.
- Chi tiết được gia công và vận chuyển thế nào? Tấm càng dày càng tốn công cắt, khoan, chấn và càng nặng khi khiêng, cẩu. Với tấm mỏng, hàn dễ gây cong vênh hơn.
Bảng khối lượng thép tấm từ 3 đến 40 mm
Khối lượng mỗi mét vuông bằng độ dày (mm) nhân 7,85. Hai cột tiếp theo là khối lượng nguyên tấm hai khổ thông dụng ghi trên bảng giá thép tấm: 1,5 × 6 m (9 m²) và 2 × 6 m (12 m²). Hai cột cuối là các tỷ số so với tấm 6 mm, để thấy độ dày làm tăng khối lượng và độ cứng uốn khác nhau thế nào.
| Độ dày (mm) | kg/m² | Tấm 1,5 × 6 m (kg) | Tấm 2 × 6 m (kg) | Độ cứng uốn so với tấm 6 mm | Khối lượng so với tấm 6 mm |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 23,55 | 211,95 | 282,60 | 0,12 | 0,50 |
| 4 | 31,40 | 282,60 | 376,80 | 0,30 | 0,67 |
| 5 | 39,25 | 353,25 | 471,00 | 0,58 | 0,83 |
| 6 | 47,10 | 423,90 | 565,20 | 1,00 | 1,00 |
| 8 | 62,80 | 565,20 | 753,60 | 2,37 | 1,33 |
| 10 | 78,50 | 706,50 | 942,00 | 4,63 | 1,67 |
| 12 | 94,20 | 847,80 | 1.130,40 | 8,00 | 2,00 |
| 16 | 125,60 | 1.130,40 | 1.507,20 | 18,96 | 2,67 |
| 20 | 157,00 | 1.413,00 | 1.884,00 | 37,04 | 3,33 |
| 30 | 235,50 | 2.119,50 | 2.826,00 | 125,00 | 5,00 |
| 40 | 314,00 | 2.826,00 | 3.768,00 | 296,30 | 6,67 |
Bảng khớp với các dòng đã công bố: tấm 20 mm khổ 2 × 6 m nặng 1.884 kg, tấm 40 mm nặng 3.768 kg. Độ cứng uốn trong bảng là tỷ số lũy thừa ba của độ dày, áp dụng cho cùng vật liệu, cùng nhịp, cùng cách tựa; đây là phép so sánh tương đối chứ không phải khả năng chịu tải.
Tăng một cấp độ dày thì được gì, mất gì?
Cột “độ cứng” dưới đây là tỷ số (độ dày mới / độ dày cũ) lũy thừa ba; cột cuối là tỷ số giữa mức tăng độ cứng và mức tăng khối lượng. Tăng dày rất hiệu quả ở phía mỏng, nhưng đến một lúc bạn đang trả thêm tiền và cẩu nặng hơn cho độ cứng mà kết cấu không cần.
| Bước tăng (mm) | Khối lượng tăng | Độ cứng uốn tăng | Độ cứng tăng gấp mấy lần mức tăng khối lượng |
|---|---|---|---|
| 4 → 5 | +25% | 1,95 lần | 1,56 lần |
| 6 → 8 | +33% | 2,37 lần | 1,78 lần |
| 8 → 10 | +25% | 1,95 lần | 1,56 lần |
| 12 → 16 | +33% | 2,37 lần | 1,78 lần |
Ví dụ: từ 8 lên 10 mm khối lượng tăng 25% nhưng độ cứng tăng gần 2 lần. Tuy vậy, thêm xương (giảm nhịp) cũng làm độ cứng tăng mạnh, như bảng sau.
Thêm gối đỡ hay thêm độ dày: so sánh bằng nhịp
Với mô hình dải tấm tựa hai gối, tải phân bố đều và vật liệu còn trong miền đàn hồi, độ võng tỷ lệ với nhịp lũy thừa bốn và tỷ lệ nghịch với độ dày lũy thừa ba. Bảng dưới đổi tỷ lệ đó thành hai câu hỏi: cùng độ dày thì độ võng đổi thế nào khi đổi nhịp, và cần độ dày bằng bao nhiêu lần để giữ nguyên độ võng cũ khi đổi nhịp.
| Nhịp mới | Độ võng nếu giữ độ dày (so với cũ) | Độ dày cần để giữ độ võng cũ (so với cũ) |
|---|---|---|
| 0,50 × nhịp cũ | 0,06 lần | 0,40 lần |
| 0,75 × nhịp cũ | 0,32 lần | 0,68 lần |
| 1,00 × nhịp cũ | 1,00 lần | 1,00 lần |
| 1,25 × nhịp cũ | 2,44 lần | 1,35 lần |
| 1,50 × nhịp cũ | 5,06 lần | 1,72 lần |
| 2,00 × nhịp cũ | 16,00 lần | 2,52 lần |
Đọc bảng: thu nhịp xuống 0,75 lần nhịp cũ (ví dụ từ 800 xuống 600 mm bằng cách chèn thêm thép hộp hoặc thép hình) làm độ võng còn khoảng 32% so với cũ, hoặc cho phép giảm độ dày xuống khoảng 68% độ dày cũ với độ võng bằng nhau. Giãn nhịp lên 1,5 lần đòi hỏi độ dày gấp khoảng 1,72 lần. Đây là quy luật tỷ lệ để so sánh phương án; sức chịu lực, độ ổn định và mối hàn là các kiểm tra riêng, phải do người thiết kế thực hiện.
Nhóm ứng dụng và loại tấm đang có trên bảng giá
Bảng dưới không khuyến nghị độ dày mà chỉ ghép ứng dụng với nhóm tấm và dải độ dày đang được niêm yết trên bảng giá thép tấm, cùng điểm cần tính thêm. Độ dày cụ thể là kết quả tính toán của người thiết kế.
| Ứng dụng | Nhóm tấm trong bảng giá | Dải độ dày niêm yết | Điểm cần tính thêm |
|---|---|---|---|
| Bản mã, sàn thao tác, chi tiết kết cấu, gia công cơ khí | Thép tấm cán nóng SS400, Q235B, A36 | 3 – 15 mm | Nhịp và cách hàn; mối hàn liên kết vào kết cấu |
| Sàn đi lại, bậc cầu thang, sàn xe tải, nắp mương, lối đi trong xưởng | Thép tấm gân chống trượt | 2 – 12 mm | Tải bánh xe nếu có xe; nhịp giữa xương; lớp phủ chống gỉ |
| Bản đế chân cột, mặt bích, bệ máy, khuôn | Thép tấm dày nhập khẩu SS400 | 20 – 40 mm | Bu-lông neo, độ phẳng bề mặt tiếp xúc, cách gia công |
| Dầm tổ hợp, kết cấu cầu, bồn bể, khung chịu tải động | Thép tấm cường độ cao Q345B | 5 – 25 mm | Hồ sơ vật liệu, quy trình hàn, tính toán theo tiêu chuẩn |
Bản mã: kích thước, khối lượng và hao hụt khi cắt từ nguyên tấm
Bản mã nhỏ thường tính theo cái, nhưng mua theo tấm, nên cần hai bảng: khối lượng mỗi cái và số cái cắt được từ một tấm 1,5 × 6 m. Khối lượng một cái bằng cạnh × cạnh × độ dày × 7,85 chia một triệu (cạnh và độ dày tính bằng mm, kết quả kg). Ví dụ bản 200 × 200 × 10 mm nặng 3,14 kg.
| Kích thước (mm) | Dày 6 mm (kg/cái) | Dày 10 mm (kg/cái) | Dày 16 mm (kg/cái) | Dày 20 mm (kg/cái) |
|---|---|---|---|---|
| 150 × 150 | 1,06 | 1,77 | 2,83 | 3,53 |
| 200 × 200 | 1,88 | 3,14 | 5,02 | 6,28 |
| 300 × 300 | 4,24 | 7,06 | 11,30 | 14,13 |
| 400 × 400 | 7,54 | 12,56 | 20,10 | 25,12 |
Số cái cắt được từ một tấm 1,5 × 6 m, xếp thẳng hàng, chưa tính mạch cắt và chưa tính đường mép:
| Kích thước bản mã (mm) | Xếp theo (rộng × dài) | Số cái/tấm | Tỷ lệ diện tích dùng được |
|---|---|---|---|
| 150 × 150 | 10 × 40 | 400 | 100,0% |
| 200 × 200 | 7 × 30 | 210 | 93,3% |
| 300 × 300 | 5 × 20 | 100 | 100,0% |
| 400 × 400 | 3 × 15 | 45 | 80,0% |
Bản 150 × 150 và 300 × 300 chia hết khổ 1.500 × 6.000 mm nên tận dụng trọn tấm trên giấy, còn bản 400 × 400 chỉ dùng 80% vì 1.500 không chia hết cho 400. Mạch cắt sẽ làm số cái thực tế thấp hơn bảng một chút.
Chi phí vật tư theo công thức: bạn thay đơn giá vào
Đơn giá thép tấm thay đổi theo nguồn hàng, mác thép, độ dày và thời điểm nên bài không đưa số tiền. Công thức:
Chi phí vật tư = diện tích × (1 + hao hụt) × độ dày × 7,85 × G + chi phí gia công và vận chuyển
Trong đó G là đơn giá đ/kg trên báo giá gần nhất của bạn. Hệ số 7,85 × độ dày chính là kg/m² ở bảng trên. Ví dụ sàn xe hoặc sàn thao tác 4 × 6 m = 24 m², hao hụt 5%:
| Độ dày (mm) | kg/m² | Tổng khối lượng, đã cộng hao hụt (kg) | Vật tư (đồng) |
|---|---|---|---|
| 6 | 47,10 | 1.186,9 | 1.186,9 × G |
| 8 | 62,80 | 1.582,6 | 1.582,6 × G |
| 10 | 78,50 | 1.978,2 | 1.978,2 × G |
| 12 | 94,20 | 2.373,8 | 2.373,8 × G |
Từ 8 lên 10 mm, khối lượng cần mua tăng 395,6 kg, nên chi phí vật tư tăng 395,6 × G đồng. Cứ mỗi 1.000 đ/kg đơn giá thay đổi, khoản chênh giữa hai phương án đổi 395.640 đồng. Nghĩa là khi hỏi giá, hãy xin báo giá cho cả hai độ dày ở cùng nguồn hàng và cùng điều kiện giao; đừng so đơn giá của hai nhà cung cấp khác nguồn hàng.
Cắt từ tấm 1,5 × 6 m, sàn 24 m² cần ít nhất 2,80 tấm, nên mua 3 tấm.
Ví dụ tính tay: 40 bản đế chân cột 300 × 300 × 20 mm
- Mỗi bản: 300 × 300 × 20 × 7,85 ÷ 1.000.000 = 14,13 kg.
- 40 bản: 565,2 kg.
- Một tấm 1,5 × 6 m dày 20 mm nặng 20 × 7,85 × 9 = 1.413,0 kg và cắt được 100 bản 300 × 300 trên giấy; 40 bản chiếm 40% diện tích tấm.
Khi nào không nên tự chọn độ dày
- Tải đặt lên tấm là xe, xe nâng, thiết bị rung hoặc có va đập.
- Tấm là một phần của kết cấu chịu lực chính (bản đế chân cột, mặt bích, dầm tổ hợp, bồn bể).
- Mối hàn phải đạt tiêu chuẩn cụ thể hoặc hồ sơ nghiệm thu yêu cầu tính toán.
- Môi trường ăn mòn mạnh (ven biển, hóa chất, hơi amoniac): độ dày dự phòng và lớp bảo vệ phải được tính.
Sai lầm hay gặp khi chọn độ dày
- So giá theo đ/kg mà quên độ dày khác nhau. Đơn giá thấp nhưng tấm dày hơn cần thiết vẫn tốn nhiều tiền hơn.
- Chọn dày để bù nhịp lớn. Bảng nhịp cho thấy thêm xương thường hiệu quả hơn; hỏi thợ hoặc kỹ sư về phương án thêm gối đỡ.
- Dùng tấm gân làm bản mã. Gân làm mặt tiếp xúc không phẳng. Bản mã dùng tấm trơn.
Câu hỏi thường gặp
Thép tấm làm sàn xe nên dày bao nhiêu?
Không có một độ dày chung. Phụ thuộc loại xe, khoảng cách xương đỡ, cách cố định và chế độ tải. Bài này cho bảng khối lượng và cách so sánh để bạn trao đổi với thợ và kỹ sư; độ dày cuối cùng phải qua tính toán.
Bản mã dày bao nhiêu?
Phụ thuộc lực truyền qua liên kết, số bu-lông và mối hàn. Đây là chi tiết kết cấu nên cần bản vẽ và tính toán. Bài cho khối lượng từng kích thước để lập dự toán.
Tăng độ dày gấp đôi thì tăng bao nhiêu khối lượng và độ cứng?
Khối lượng tăng gấp đôi, độ cứng uốn tăng khoảng 8 lần (cùng nhịp, cùng vật liệu). Sức chịu lực và độ ổn định phụ thuộc thêm nhiều yếu tố khác.
Thép tấm 10 ly nặng bao nhiêu mỗi m²?
78,5 kg/m². Tấm 1,5 × 6 m nặng 706,5 kg.
Mua nguyên tấm hay cắt lẻ?
Cắt lẻ tính theo khối lượng miếng cắt cộng phí gia công; nguyên tấm cần có chỗ dùng phần còn lại. So tổng chi phí hai cách.
Giảm nhịp hay tăng độ dày thì rẻ hơn?
Tùy trường hợp, nhưng giảm nhịp thường hiệu quả: giảm còn 0,75 nhịp thì độ võng còn khoảng 32%. Hãy so cả chi phí thêm xương và công hàn với chi phí thêm khối lượng tấm.
Đặt hàng và nhận báo giá tại Cường Phát Steel
Cần báo giá nhanh? Gọi/Zalo 0967 483 714 – gửi mác thép, độ dày, kích thước cắt hoặc bản vẽ bản mã và số lượng, Cường Phát Steel tính khối lượng và báo giá theo đơn hàng. Xem thêm danh mục thép tấm.
Nguồn tham khảo
- Kiến thức kỹ thuật phổ biến: khối lượng riêng thép 7.850 kg/m³; độ cứng uốn của tấm tỷ lệ với độ dày lũy thừa ba; độ võng của dải tấm tựa hai gối chịu tải phân bố đều tỷ lệ với nhịp lũy thừa bốn.
- Bảng giá thép tấm – các nhóm tấm, dải độ dày, khổ tấm và khối lượng từng tấm
- Thép tấm gân – trang sản phẩm
- Cách tính trọng lượng thép tấm
- Mác thép SS400, Q235, A36, CT3 – so sánh
Ghi chú: các tỷ số độ cứng và độ võng là quy luật tỷ lệ của mô hình dải tấm đàn hồi, dùng để so sánh phương án, không phải kiểm tra chịu lực. Không có số chịu tải trong bài. Mọi kết cấu chịu lực thật cần kỹ sư tính theo tiêu chuẩn. Ví dụ chi phí chỉ dùng khối lượng và biến G, không nêu đơn giá.

Mr. Đức – Tôi là sale và kiêm quản trị nội dung website CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƯỜNG PHÁT CONSTRUCTION. Mã Số Thuế: 0315429498. Rất hân hạnh được hỗ trợ Anh/Chị. Hãy liên hệ trực tiếp với tôi qua số hotline: 0967.483.714














YÊU CẦU BÁO GIÁ 30 PHÚT