Bóc tách khối lượng là bước biến bản vẽ thành danh sách thép cần mua: bao nhiêu cấu kiện, dài bao nhiêu, nặng bao nhiêu, mua bao nhiêu cây. Bài này làm trọn một ví dụ tính tay cho khung nhà xưởng một nhịp 20 × 40 m, từng bước và bằng số liệu catalog Cường Phát. Quan trọng: đây là ví dụ minh họa phép tính, không phải thiết kế. Cỡ thép, nhịp, bước khung và liên kết thật phải do kỹ sư kết cấu tính toán và chốt trên bản vẽ.
Tóm tắt nhanh
- Ví dụ giả định: nhà 20 × 40 m, cột H300x300x10x15, kèo H294x200x8x12, dầm dọc I200; khối lượng thép hình khung chính lý thuyết 22.131 kg, tức 27,7 kg/m² sàn.
- Cắt từ cây 12 m phải mua 35 cây nặng 24.466 kg, nhiều hơn lý thuyết 2.334 kg (9,5% khối lượng mua).
- Phần dư chủ yếu đến từ kèo dài 10,05 m: mỗi cây 12 m chỉ ra một kèo, dư 1,95 m.
- Chọn chiều cao cột chia hết 12 m (như 6 m) giúp không dư, còn cột 7 m làm dư tới hơn 40% khối lượng mua.
- Ví dụ chưa tính bản mã, bu lông, xà gồ, giằng, sơn mạ, vận chuyển; phần đó cần thêm riêng.
Bước 1: Ghi giả định của ví dụ rõ ràng trước khi tính
Mọi bảng bóc tách phải bắt đầu bằng danh sách giả định, để người sau biết con số ứng với điều kiện nào. Ví dụ này dùng các giả định sau.
| Thông số giả định | Giá trị |
|---|---|
| Khẩu độ (nhịp) | 20 m |
| Chiều dài nhà | 40 m = 8 bước × 5 m (9 khung) |
| Diện tích sàn | 20 × 40 = 800 m² |
| Chiều cao cột đến vai mái | 6 m |
| Độ dốc mái | 10% (mỗi nửa nhịp 10 m, cao thêm 1 m) |
| Cột | H300x300x10x15, 94,0 kg/m |
| Kèo mái | H294x200x8x12, 56,8 kg/m |
| Dầm dọc đầu cột (hai hàng) | I200, 21,3 kg/m, mỗi đoạn 5 m |
Cỡ cột, kèo và dầm trong bảng được chọn từ catalog chỉ để có số liệu tính tay. Chúng không phải kết quả thiết kế và không được dùng để mua hàng khi chưa có bản vẽ.
Bước 2: Tính chiều dài từng cấu kiện
- Số khung: 40 m ÷ 5 m = 8 bước, tức 9 khung (cộng thêm một khung ở đầu).
- Số cột: mỗi khung hai cột, 9 × 2 = 18 cột, mỗi cột cao 6 m.
- Chiều dài kèo mỗi nửa mái: √(10² + 1²) = 10,05 m (10 m ngang, cao thêm 1 m do dốc 10%). Mỗi khung hai nửa mái nên có 18 đoạn kèo.
- Dầm dọc đầu cột: hai hàng cột, mỗi hàng 8 đoạn dài 5 m, tổng 16 đoạn.
Đây là cách tính hình học đơn giản, chưa tính đoạn nối đỉnh mái, bản mã đầu kèo hay chiều dày bản đế cột. Khi có chi tiết, chiều dài cắt thật sẽ khác vài chục đến vài trăm mm.
Bước 3: Nhân với kg/m để ra khối lượng lý thuyết
Lấy tổng chiều dài từng loại nhân với kg/m trong catalog. Bảng dưới là phép tính đầy đủ.
| Cấu kiện | Số lượng | Chiều dài mỗi cấu kiện (m) | Tổng chiều dài (m) | kg/m | Khối lượng (kg) |
|---|---|---|---|---|---|
| Cột H300 | 18 | 6,00 | 108,00 | 94,0 | 10.152,0 |
| Kèo H294x200 | 18 | 10,05 | 180,90 | 56,8 | 10.275,1 |
| Dầm dọc I200 | 16 | 5,00 | 80,00 | 21,3 | 1.704,0 |
| Tổng khối lượng lý thuyết | 22.131,1 |
Kiểm tra bằng máy tính: cột 108 m × 94,0 = 10.152,0 kg; kèo 180,90 m × 56,8 = 10.275,1 kg; dầm 80 m × 21,3 = 1.704,0 kg. Tổng 22.131,1 kg. Chia cho 800 m² sàn được 27,7 kg/m²; chỉ số này chỉ để đối chiếu ví dụ này với các phương án khác của chính bạn, không phải định mức chung.
Bước 4: Tính số cây phải mua theo phương án cắt
Thép hình bán theo cây 6 m hoặc 12 m nên số cây mua phải tính theo chiều dài cắt chứ không chỉ theo khối lượng. Quy tắc: số đoạn cắt được từ một cây = phần nguyên của (12 ÷ chiều dài đoạn); số cây = làm tròn lên của (số cấu kiện ÷ số đoạn trên mỗi cây).
| Cấu kiện | Chiều dài cần | Cắt được từ cây 12 m | Số cây 12 m cần mua | Dư mỗi cây (m) | Khối lượng mua (kg) |
|---|---|---|---|---|---|
| Cột H300 | 6,00 m | 2 | 9 | 0,00 | 10.152,0 |
| Kèo H294x200 | 10,05 m | 1 | 18 | 1,95 | 12.268,8 |
| Dầm dọc I200 | 5,00 m | 2 | 8 | 2,00 | 2.044,8 |
| Tổng khối lượng mua | 35 | 24.465,6 |
Kết quả: cột 6 m cắt được 2 đoạn từ mỗi cây 12 m, không dư; dầm 5 m cắt được 2 đoạn, dư 2 m; còn kèo 10,05 m chỉ cắt được 1 đoạn, dư 1,95 m mỗi cây. Tổng khối lượng mua 24.465,6 kg, lớn hơn lý thuyết 2.334,5 kg. Trong đó kèo gây dư 1.993,7 kg và dầm dọc dư 340,8 kg.
Phần dư kèo (1,95 m × 18 cây = 35,10 m, nặng 1.994 kg) có thể tận dụng làm thanh chống, đoạn chèn hoặc bản đệm nếu thiết kế cho phép, hoặc thỏa thuận với nhà cung cấp mua theo chiều dài cắt cộng công cắt thay cho mua nguyên cây. Hai cách tính chi phí khác nhau, nên hỏi báo giá cả hai.
Chiều cao cột ảnh hưởng thế nào đến phần thép dư?
Ví dụ cho thấy chọn chiều cao cột có thể làm đổi khối lượng mua nhiều hơn cả việc đổi cỡ thép. Bảng dưới giữ nguyên 18 cột H300 và chỉ đổi chiều cao, tính phương án cắt từ cây 12 m.
| Chiều cao cột (m) | Cột/cây 12 m | Cây cần mua | Khối lượng mua (kg) | Khối lượng dùng (kg) | Dư (kg) | Dư/khối lượng mua |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5,0 | 2 | 9 | 10.152,0 | 8.460,0 | 1.692,0 | 17% |
| 5,5 | 2 | 9 | 10.152,0 | 9.306,0 | 846,0 | 8% |
| 6,0 | 2 | 9 | 10.152,0 | 10.152,0 | 0,0 | 0% |
| 6,5 | 1 | 18 | 20.304,0 | 10.998,0 | 9.306,0 | 46% |
| 7,0 | 1 | 18 | 20.304,0 | 11.844,0 | 8.460,0 | 42% |
| 8,0 | 1 | 18 | 20.304,0 | 13.536,0 | 6.768,0 | 33% |
Cột cao 6 m chia đúng hai đoạn 12 m nên không dư. Cột 7 m chỉ cắt được một đoạn mỗi cây, bỏ lại 5 m. Chiều cao cột do công năng và thiết kế quyết định, nhưng bảng này cho thấy: khi còn linh hoạt, nên hỏi kỹ sư xem có thể chọn chiều cao hoặc chiều dài cấu kiện sao cho cắt hết cây.
Bước 5: Quy đổi ra chi phí vật tư bằng đơn giá của bạn
Chi phí vật tư = khối lượng × đơn giá theo kg. Bài không nêu đơn giá vì giá thép đổi theo ngày. Để thay giá thật, cứ mỗi 1.000 đ/kg: khối lượng lý thuyết 22.131 kg tương ứng 22.131.120 đồng, còn khối lượng mua 24.466 kg tương ứng 24.465.600 đồng. Chênh 2.334.480 đồng chính là chi phí của phần cắt dư. Nếu đơn giá của bạn là X đồng/kg, lấy X ÷ 1.000 nhân với các số trên.
Những hạng mục ví dụ này chưa tính
- Bản mã đầu cột, bản mã đầu kèo, sườn gia cường và bu lông: cần danh sách chi tiết từ bản vẽ; xem cách tính khối lượng bản mã trong bài nối và gia công thép hình.
- Xà gồ mái và tường, giằng mái, giằng cột, cửa, máng xối: là các nhóm vật tư khác, nhiều loại không phải thép hình H, I.
- Bu lông neo và bản đế cột, móng: thuộc phần móng và neo.
- Sơn chống gỉ hoặc mạ kẽm: tính theo diện tích bề mặt, xem bài chống gỉ cho thép hình.
- Vận chuyển và cẩu lắp: tổng khối lượng mua khoảng 24,5 tấn, cách tính số chuyến ở bài một xe tải chở được bao nhiêu cây thép hình.
Khung quyết định: khi nào tự bóc tách, khi nào cần kỹ sư?
| Tình huống | Việc nên làm |
|---|---|
| Có bản vẽ kết cấu đầy đủ và chỉ cần khối lượng mua | Tự bóc tách bằng bảng như trên, đối chiếu với bảng thống kê vật tư trong bản vẽ |
| Chưa có bản vẽ, chỉ ước chi phí sơ bộ | Dùng ví dụ này để ước khung, nhưng ghi rõ giả định và nhờ kỹ sư xác nhận cỡ thép |
| Cần quyết định cỡ cột, kèo hoặc khẩu độ | Bắt buộc kỹ sư kết cấu tính theo tải trọng và tiêu chuẩn |
| Thay đổi cỡ thép so với bản vẽ để tiết kiệm | Cần người thiết kế đồng ý vì kéo theo liên kết, bản mã, bu lông |
| Công trình có cầu trục, tầng lửng, tải máy móc | Không áp dụng ví dụ này; cần thiết kế riêng |
Lỗi thường gặp khi bóc tách khối lượng thép hình
- Chỉ tính khối lượng lý thuyết mà quên số cây phải mua: chênh ở ví dụ này là 2.334 kg.
- Nhầm kg/m giữa các cỡ cùng tên: H294 là H294x200x8x12, không phải H300x300x10x15. Ghi đủ bốn số.
- Dùng chiều dài ngang thay chiều dài thực của kèo dốc: ví dụ này thêm 0,05 m mỗi nửa mái.
- Quên đoạn nối, cắt xéo đầu kèo, chiều dày bản đế khi lấy chiều dài cắt.
- Không ghi giả định: sau này không ai biết 800 m² và 6 m là ở điều kiện nào.
- Tính hao hụt cố định theo phần trăm mà không xem phương án cắt thực tế: hao hụt phụ thuộc chiều dài cấu kiện chứ không chỉ phụ thuộc khối lượng.
Gửi bản vẽ để Cường Phát Steel báo giá theo khối lượng
Khi có bản vẽ hoặc danh sách cấu kiện, hãy gửi quy cách đủ bốn số, chiều dài và số lượng từng loại. Xem thêm thép H300, thép I200, bảng tra thép hình I và chi phí xây nhà xưởng khung thép 500 m² để so sánh với cách ước tổng chi phí. Quy cách khác có trong danh mục thép hình.
Cần báo giá nhanh? Gọi/Zalo 0967 483 714 – gửi quy cách và khối lượng, Cường Phát Steel báo giá theo đơn hàng.
Câu hỏi thường gặp
Ví dụ này có dùng để thiết kế nhà xưởng được không?
Không. Ví dụ chỉ minh họa cách bóc tách khối lượng với giả định tự đặt. Cỡ thép, nhịp, bước khung và liên kết phải do kỹ sư kết cấu tính theo tải trọng thực và tiêu chuẩn thiết kế.
Vì sao khối lượng mua lớn hơn khối lượng lý thuyết?
Vì thép bán theo cây và phải cắt từ cây 12 m. Phần dư mỗi cây không dùng hết được tính vào khối lượng mua. Trong ví dụ, chênh khoảng 2.334 kg.
Có nên cộng thêm hao hụt phần trăm vào khối lượng?
Nên tính theo phương án cắt thực tế như bảng ở bước 4. Nếu chưa có bản vẽ chi tiết, bạn có thể thêm một tỷ lệ dự phòng thống nhất với đội thi công và ghi rõ trong dự toán.
Chiều dài kèo tính thế nào khi mái dốc?
Dùng định lý Pitago: chiều dài thực = √(nửa nhịp² + độ cao đỉnh mái²). Trong ví dụ, √(10² + 1²) = 10,05 m.
Giá thép hình báo theo kg hay theo cây?
Cỡ lớn thường báo theo kg. Giá một cây bằng khối lượng cây nhân đơn giá. Xem thêm khối lượng từng cây ở các trang sản phẩm.
Tại sao bài không đưa giá tiền cụ thể?
Vì giá thép thay đổi theo ngày và theo nguồn hàng. Bài đưa công thức và mốc “cứ 1.000 đ/kg” để bạn thay giá báo thực.
Nguồn tham khảo
- Trang sản phẩm thép hình chữ H và chữ I trên cuongphatsteel.vn (quy cách, kg/m, mô tả ứng dụng): thép H200, thép H300, thép H400, thép I300, thép I400.
- Kiến thức kỹ thuật phổ biến: khối lượng riêng thép 7.850 kg/m³ (diện tích mặt cắt mm² × 0,00785 = kg/m); mô-men quán tính mặt cắt chữ nhật I = b·h³/12.
Mọi số liệu quy cách và khối lượng trong bài lấy từ catalog sản phẩm của Cường Phát Steel hoặc tự tính theo công thức nêu rõ. Bài mang tính tham khảo, không thay thế bản vẽ và tính toán của kỹ sư kết cấu.

Mr. Đức – Tôi là sale và kiêm quản trị nội dung website CÔNG TY CP ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƯỜNG PHÁT CONSTRUCTION. Mã Số Thuế: 0315429498. Rất hân hạnh được hỗ trợ Anh/Chị. Hãy liên hệ trực tiếp với tôi qua số hotline: 0967.483.714














YÊU CẦU BÁO GIÁ 30 PHÚT